Fietsrapport Aartselaar - 2024
Fietsbeleid Aartselaar 2019-2024

Een gemeente die is ingericht op maat van fietsers en voetgangers heeft alleen maar voordelen: efficiënt gebruik van beschikbare ruimte, meer leven op straat, betere sociale controle, meer verkeersveiligheid, een betere bereikbaarheid, properder lucht en een gevoelige verbetering van de algemene levenskwaliteit.

Fietsen is gezond, brengt geld op, is een schone (propere) en duurzame mobiliteit en produceert minder lawaai.

Een fietsgemeente is daardoor een aantrekkelijke gemeente.

Heeft ons gemeentebeleid daaraan gewerkt in de voorbije bestuursperiode 2019-2024?

Inhoud

Fietsers zijn als bijen: als je er veel ziet, is de omgeving gezond.

Een gemeente doet er goed aan om in te zetten op meer fietsers. Zo wordt de fiets de basis van een aangepast lokaal mobiliteitsbeleid. Je vindt er alles over in het Fietsersbond Memorandum voor de verkiezingen van 2024.

Wat is de huidige situatie?
Wat zeiden de bestuursakkoorden 2012-2018, 2018-2024 >en andere beleidsdocumenten over fietsbeleid?
En wat is daarvan momenteel ook echt waargemaakt?
Werd er werk gemaakt van het gemeentelijk mobiliteitsplan?
Hoe communiceert de gemeente over zijn fietsbeleid?

Alles begint met een goed uitgewerkt mobiliteitsplan. De visie achter het mobiliteitsplan is dat voetgangers en fietsers de basisschakel vormen voor de verplaatsingen in de gemeente.
De voetganger en de fietser zijn er het uitgangspunt, niet langer enkel een aandachtspunt.

Wat zijn de aandachtspunten voor zo'n beleid?

  • Vraag fietsers op welke ondergrond ze het liefst rijden en het antwoord luidt eensluidend: asfalt. Kies dus consequent voor asfalt bij de aanleg van fietspaden.
  • Zorg ervoor dat fietsers minstens hetzelfde comfortniveau hebben als automobilisten.
  • Vermijd drempels tussen diverse overgangen in het fietspad, trek verhoogde fietspaden door over kruispunten.
  • Laat het fietspad niet indalen ter hoogte van op- en inritten van woningen en bedrijven. Voor een automobilist maakt dat hoogteverschil niets uit, voor de fietser scheelt het een pak in comfort.
  • Rioolputroosters, verkeersborden pal naast of op het fietspad, elektriciteitscabines: hou ze uit de buurt van fietsers.
  • Wees spaarzaam met paaltjes. Stel je de vraag of die paaltjes meerwaarde hebben. Zet ze wijd genoeg uit elkaar zodat ook een bakfietser kan passeren zonder (bijna) te moeten afstappen.
  • Fietsers willen overal rijden, maar niet alle fietsers kennen de gemeente of stad op hun duimpje. Uniforme fietsbewegwijzering zorgt ervoor dat de belangrijkste voorzieningen en publieksfuncties gemakkelijk te vinden zijn. Fysieke bewegwijzering is een mooie dienstverlening voor de actieve weggebruiker in je gemeente en toont zowel afstand (bv 1,6 km) als gemiddelde reistijd (bv 8 min).

Inspraak

De Fietsersbond, afdeling Aartselaar, zetelt sinds 2012 in de Verkeerscel. Dit biedt de kans om:

  1. op het beleid te wegen
  2. knelpunten op de agenda te zetten en
  3. in gezamenlijk overleg mee oplossingen uit te werken. De samenwerking verloopt tot heden in vriendschappelijk overleg en op een constructieve manier.
Deelfietsen

Het bedrijf Donkey Republic houdt op 4 plaatsen in Aartselaar deelfietsen ter beschikking. In de nabije toekomst zullen daar nog 3 extra plekken bij komen. Het deelfietsensysteem draagt bij tot de modal shift.

Aan de hand van het bestuursakkoord 2018-2024 evalueren we in hoeverre de doelstellingen voor Aartselaar werden gerealiseerd. Momenteel is er nog geen Mobiliteitsplan opgesteld voor de legislatuur 2024-2030. Dit zal gebeuren in het najaar 2024, dus na de gemeenteraadsverkiezingen.

groen: hebben aandacht gekregen. rood: zijn niet aan bod gekomen.

  1. Meewerken aan initiatieven om autoverplaatsingen te verminderen
  2. Aandringen bij de hogere overheid om het Masterplan A12 uit te voeren (in afwachting: veiliger maken van de kruispunten + werk maken van een groene golf)
  3. Meewerken aan initiatieven om autoverplaatsingen te verminderen: acties zoals Korte ritten, Autoluw Aartselaar, Car Free Day. Promoten van carpooling, openbaar vervoer, de fiets of te voet gaan
  4. Het strooiplan bij winterweer evalueren en bijwerken
  5. Een vrachtroutenetwerk uitwerken om zwaar verkeer uit het centrum te houden
  6. De Vlaamse verkeersbordendatabank up-to-date houden
  7. Snelheidsinformatieborden plaatsen op de gemeentelijke hoofdwegen
  8. Camera's aankopen voor nummerplaatherkenning
  9. Promoten van het gebruik van andere vervoersmiddelen
  10. Jaarlijks deelnemen aan Autoluwe Zondag en Car Free Day.
  11. Een gemeentelijk mobiliteitsplan ontwikkelen met aandacht voor fietsers
  12. Aanleggen van fietssuggestiestroken
  13. De trage wegen in de gemeente optimaal beschikbaar stellen voor gebruik
  14. Werk maken van veilige fietsoversteekplaatsen
  15. Werk maken van goede fietsenstallingen rond bushaltes
  16. Veilige fietsenstallingen voorzien in de nabijheid van openbare gebouwen/strategische plaatsen
  17. Fietsen aantrekkelijk maken door informatievoorziening/bewegwijzering met reistijdvermelding
  18. Rekening houden met de opkomst van de elektrische fiets bij de aanleg van fietsinfrastructuur
  19. Bij de nieuwbouw van grote projecten wordt ook rekening gehouden met een fietsparkeernorm
  20. Fietsersbond inspraak geven in het beleid door hen toe te voegen aan de Verkeerscel
  21. Inwoners bewust maken van het belang van de fiets
  22. De schoolfietsroutekaart updaten en bekend maken bij de Aartselaarse scholieren

Er is veel ten goede veranderd in deze beleidsperiode. Van de 22 punten uit het Beleidsplan verkeersveiligheid Aartselaar 2014-2018 kan de Fietsersbond er 17 groen markeren.

Hier zijn de belangrijkste verwezelijkingen nog eens op een rijtje:

  • Van het beleidsplan werden de verkeersremmende maatregelen aan de scholen uitgevoerd en werden enkele fietspaden heraangelegd. Aan de scholen werd een circulatieplan geëmplementeerd, wat de veiligheid aanzienlijk verhoogt. Aan GO-school 'de Blokkendoos' werd een "schoolstraat" ingericht.
  • De zone 30 km/u werd ingevoerd in woonkernen: centrum, Kapellestraat en alle wijken.
  • Halverwege de Halfstraat werd een "knip" aangebracht en daarmee is een einde gekomen aan de overlast van sluipverkeer tussen Pierstraat en N177
  • Een paar fietspaden zijn veiliger gemaakt met flexibele paaltjes, waardoor fietsers beter afgeschermd worden van het autoverkeer.
  • De inrichting van degelijke fietsenstallingen heeft aanzienlijke vertraging opgelopen, maar een inhaalbeweging werd ondertussen beloofd.
  • Door toevoeging van Fietsersbond Aartselaar aan de Verkeerscel zijn er voor de zachte weggebruiker een aantal positieve resultaten geboekt.
  • Een aantal fietsoversteekplaatsen zijn veiliger geworden door het aanbrengen van een opvallende rode coating en/of door plaatsen van verkeerslichten.


  1. Er zouden meer afgescheiden fietspaden moeten komen, zoals bv aan de Pannenbossen. Een fietspad uitsluitend voor fietsers (en voetgangers), waar geen autoverkeer is toegelaten.

  2. Fietsvoorzieningen en trage wegen: Op basis van het Bovenlokaal Functioneel Fietsroutenetwerk en de attractiepunten werd een aanvullend lokaal fietsroutenetwerk uitgewerkt. Daarbij ging aandacht uit naar fietsenstallingen, voetpaden en oversteekbaarheid.

  3. Aanbevelingen:
    • Locatiebeleid voor nieuwe bedrijven - nieuwe bedrijven op die locaties voorzien waar de fietsvoorzieningen comfortabel en veilig zijn.
    • Wegen met categorie lokale weg type II of hoger (afhankelijk van context en snelheidsregime), voorzien van fietsvoorzieningen.
    Realisatie trage wegen-project:
    Belangrijke fietsroutes voorzien van fietsvoorzieningen conform het Vademecum Fietsvoorzieningen.
    Elk herinrichtingsproject laten uitgaan van het STOP-principe, waar de voorzieningen voor zachte weggebruikers primeren. Het fiets- en voetgangersnetwerk inzetten als maatregel om een modal shift te verkrijgen bij bedrijven, scholen, evenementen.
    Promoten van fietsroutes en trage wegen bij de bevolking.
    Handhaving op snelheid en foutparkeren, verhoogt de veiligheid voor de zachte weggebruiker. Evaluatie van fietsgebruik langs herinrichtingsprojecten, door evaluatie van fiets-tellingen.

  4. Fietsenstallingen (o.a. aan bushaltes) De minimumvereisten opgesteld door De Lijn worden aangehouden aan bushaltes. Er moeten voldoende fietsstallingsplaatsen voorzien worden.
    Voor de bestemming geldt dat de bereikbaarheid, de stallingfaciliteiten (aandacht voor diefstal, comfort, ligging qua afstand en sociale veiligheid, kosten, bewaakt/onbewaakt, schuilgelegenheid, reparatie/mogelijkheid fietsverhuur) en het (fietsvriendelijke) imago van de bestemming bepalend zijn voor het oordeel om al dan niet per fiets te gaan. Aan de belangrijke verkeergenererende functies worden kwaliteitsvolle fietsenstallingen geplaatst volgens noodzaak. Het gaat om bv het Cultureel Centrum, de bibliotheek, het zwembad, de sportaccommodaties, het gemeentehuis, de handelsclusters, ...
    Fietsenstallingen zijn bij voorkeur overdekt. Er wordt onderzocht of een oplaadpunt voor elektrische fietsen kan worden voorzien ter hoogte van grote fietsenstallingen.

  5. Het mobiliteitsplan heeft als uitgangspunt een duurzaam beleid te voeren waarin een veilige en vlotte mobiliteit voor alle inwoners en de bezoekers van de gemeente vooropstaat. Een belangrijke klemtoon ligt daarbij op het langzaam verkeer, namelijk fietsers en voetgangers. Er zal getracht worden tot een zogenaamde modal shift te komen. Dit betekent een verschuiving van vervoerswijzen ten voordele van voetgangers, fietsers en openbaar vervoer. Dit sluit eveneens aan bij het STOP-principe van de Vlaamse Regering: eerst Stappers, dan Trappers, dan Openbaar Vervoer, en dan Personenwagens.

  6. Infrastructurele vereisten voetpaden.
    De belangrijkste maatregelen inzake voetgangers-verkeer situeren zich op het vlak van de oversteekbaarheid van grote wegen en het verhogen van het comfort in de woonkernen. Bij (her)aanleg of onderhoud van voetpaden moet de breedte van het voetpad voldoende bewegingsruimte bieden aan de gebruiker.
    De aanleg van fietspaden en of parkeerplaatsen ten koste van voetgangersruimte dient in de bebouwde omgeving vermeden te worden. (Voetpaden smaller dan 150 cm enkel bij rooilijnbreedte < 9.00m.) Een obstakelvrij looppad is in elk geval min. 100cm (dus ook bij rooilijnbreedte < 9.00m). In concrete situaties dient bij beperkte beschikbare ruimte steeds een afweging gemaakt te worden in functie van rijweg, parkeren, fietsers en voetgangers. Bij de plaatsing van straatmeubilair (verkeersborden, banken, distributiekasten, prullenmanden, enz.) moet hiermee rekening gehouden worden. Het loopoppervlak van de voetpaden moet vlak, aaneengesloten en slipvrij zijn en goed onderhouden worden (geregeld schoonmaken en herstellen van oneffenheden).
    Het voetgangersverkeer moet zo min mogelijk hinder ondervinden van werken aan nutsleidingen. De herstelling van voetpaden na de werken moet grondig gebeuren en zo spoedig mogelijk.

  7. Omleidingen bij wegenwerken: 'Fietsers niet afstappen'.
    Ook bij wegenwerken moeten fietsers vlot en veilig kunnen passeren. Een bordje met 'fietsers afstappen' volstaat niet. Waar het fietspad wordt versperd is een minimum vrije doorgang van 1 meter verplicht. Als fietsers moeten omrijden, dient dit een aantal dagen voordien te worden aangekondigd. Een controle of de omleiding volledig werd aangegeven is aangewezen.. De omleiding moet duidelijk zijn, inclusief info over het aantal (kilo-)meters en aantal minuten omrijden. De politie verricht werfcontrole.

  8. Bedrijven met meer dan 25 werknemers worden door de gemeenten aangespoord om een bedrijfsvervoerplan op te stellen. De gemeente informeert de bedrijven en ondersteunt hen bij de opmaak van het bedrijfsvervoerplan. Na uitvoering van het bedrijfsvervoerplan dienen de bedrijven jaarlijks een verslag in met daarin de resultaten van de acties. De gemeente tracht de bedrijven aan te zetten om dergelijk plan op te maken voor een hele bedrijvenzone. Voor de bedrijvenzones kan de gemeente samenwerken met het bedrijfsleven en samen bedrijfsvervoersplannen opstellen. Doelstelling van een bedrijfsvervoerplan is het verminderen van gemotoriseerd verkeer, waar mogelijk, en duurzame alternatieven voor het alleen-rijden in de auto te promoten.
    Enkele mogelijkheden om de vervoerskeuze van de werknemers te beënvloeden zijn:
    • aantrekkelijker maken van het gebruik van de fiets door een betere fietsenstalling;
    • fietsroutes op het bedrijfsterrein of het ter beschikking stellen van bedrijfsfietsen;
    • de invoering van een reiskostenvergoeding per fiets die hoger is dan die met de auto;
    • het stimuleren van het gebruik van het openbaar vervoer
    • het bevorderen van het carpoolen door het beschikbaar stellen van de beste parkeerplaatsen voor carpoolers of door een leaseauto ter beschikking te stellen;
    • het ophalen en wegbrengen van de werknemers door middel van bedrijfsvervoer.
    De gemeente moet het goede voorbeeld geven aan haar inwoners. Daarom stelt de gemeente een bedrijfsvervoerplan op voor de gemeentediensten. Een bijkomend voordeel is dat de gemeente ervaring kan opdoen bij de opmaak van het bedrijfsvervoerplan. Deze kennis kan dan gebruikt worden bij het ondersteunen van bedrijven die een bedrijfsvervoerplan willen opmaken.

  9. 'Paaltjes'.
    Er bestaat in Aartselaar blijkbaar geen consensus hoe een 'paaltje' er moet uit zien. De meeste paaltjes zijn in hardhout, bruin en ongeveer 80 cm hoog. Nochtans wordt aanbevolen om ronde paaltjes te gebruiken, in opvallende kleuren (liefst rood-wit). Uniformiteit over de gemeentegrenzen heen is wenselijk.

  10. Bermparkeren.
    In enkele straten werd het bermparkeren ingevoerd. Dit heeft het averechts effect dat almaar meer mensen óveral op de stoep parkeren. Als een straat niet breed genoeg is om aan beide zijden te parkeren, moet niet het voetpad opgeofferd worden, maar dient er gekozen om slechts langs één zijde te parkeren. De voetgangers hoeven niet op te draaien voor het overaanbod aan voertuigen. Voertuigen breder dan 1,80m moet het verboden worden om te parkeren in de straten van het dorpscentrum. Zij zijn te breed en moeten behandeld worden zoals vrachtwagens en (te brede) bestelwagens: parkeren op eigen terrein of in een industriegebied.

  11. Fietsdiefstalbestrijding.
    Opstellen van een Centraal Fietsregister. De mensen rijden met alsmaar duurdere fietsen. Een stevig fietsslot en een kwaliteitsvolle stalling kunnen de diefstal van fietsen beperken. Diefstal is een ernstige inbreuk en moet ook met de nodige ernst opgevolgd en beboet worden door de politie.