Fietsrapport Boechout/Vremde - 2012
Comfortmeting
Inhoud

"Meer mensen veilig op de fiets". Dit is de slogan van de Fietsersbond.
Het is tevens de bekommernis van onze politici die beseffen dat de fiets een alternatief kan zijn voor de auto.
Meer mensen op de fiets betekent dan ook minder auto’s op onze soms overvolle wegen.

Om meer mensen op de fiets te krijgen, kan je ze proberen te overtuigen met sensibiliseringsacties zoals "Met Belgerinkel naar de Winkel".
Bedrijven kunnen fiscaal gestimuleerd worden om vergoedingen uit te betalen aan werknemers die met de fiets komen werken.
Maar al die maatregelen hebben pas echt effect als het fietsen zelf niet alleen veilig maar ook aangenaam en comfortabel kan gebeuren.
Vooral nodeloze oneffenheden in de weg worden door veel fietsers als ergerlijk ervaren.

In principe moet een fietspad minstens hetzelfde wegdekcomfort bieden als de rijbaan ernaast (Vademecum Fietsvoorzieningen).
In de praktijk blijft dat echter vaak dode letter...
Zie ook ons Fietsersbond Memorandum Gemeenteraadsverkiezingen 2012, punt 4 Comfort.

De discussies of een bepaalde oneffenheid aanvaardbaar is of niet, is soms een welles-nietes-spel.
Sinds 2007 hebben we echter een instrument in handen om op objectieve manier het rijcomfort van een fietspad (en de rijweg) te meten: de comfortmeetfiets.
Dit heeft er toe geleid dat er sinds 2011 een maximumwaarde bestaat voor oneffenheden op een nieuw aangelegd fietspad.

In 2007 werd in onze gemeenten een eerste comfortaudit uitgevoerd.
Dat auditrapport werd aan het nieuwe gemeentebestuur voorgesteld zodat het een goed inzicht kreeg in de toestand van het fietspadennetwerk op haar grondgebied.
Met deze audit kreeg het bestuur een instrument in handen om de effecten van investeringen in te schatten. We hebben daarnaast aanbevelingen geformuleerd om het fietscomfort te verbeteren.
Tevens hebben we het bestuur beloofd dat we de audit zouden herhalen op het einde van de bestuursperiode, met de bedoeling na te gaan of er verbetering is opgetreden.

Het moment van de waarheid is nu aangebroken. Hier is het resultaat van de nieuwe audit.

In eerste instantie werd een volledige inventaris opgesteld van de fietspaden in de gemeente.

Vervolgens werden alle fietspaden onderworpen aan de audit:

  1. oneffenheden of trillingscomfort: Met de meetfiets werd het fietspad afgefietst met de meetfiets tegen een snelheid van 20 km/u, inclusief de randen aan de zijstraten, de opritten en alles wat een fietser zoal onder de wielen geschoven krijgt aan putdeksels e.d.m. De meetfiets registreert alle oneffenheden en berekent op het einde van het traject de gemiddelde waarde (standaard-deviatie). Dit getal wordt in een rekenblad omgerekend naar een score op 10. Gemiddeld scoort asfalt 8,2/10; cementbeton 6,5/10; tegels 5,6/10 en klinkers 5,3/10. De huidige minimumnorm voor nieuwe fietspaden komt overeen met 5,5/10.

  2. de breedte van het fietspad: Er zijn normen vastgelegd voor de minimumbreedte en aanbevolen breedte van fietspaden, naargelang of ze in één of in twee richtingen worden bereden. De minimumnorm levert een 7,5/10; de aanbevolen breedte een 10/10. Een cijfer onder de 7,5/10 is dus eigenlijk ondermaats.

  3. de buffer tussen fietspad en rijweg: Deze is afhankelijk van de snelheid van het autoverkeer naast het fietspad. Voor een enkelrichtingsfietspad bij 50 km/u krijgt een buffer van 25 cm een 5/10 en 50 cm een10/10. Voor een enkelrichtingsfietspad bij 70 km/h of dubbelrichtingsfietspad bij 50 km/u: moet de buffer resp. 50 cm en 100 cm zijn. Voor een dubbelrichtingsfietspad bij 70 km/h: verdient een buffer van 100 cm 5/10 en 200 cm 10/10.

Tevens werd opgetekend met welk materiaal het fietspad is aangelegd, of het een oud of nieuw fietspad betreft, enkel- of dubbelrichting, toegelaten snelheid autoverkeer, aanliggend of vrijliggend en het aantal fietspaden.

De gegevens zijn verzameld op een rekenblad waarmee de diverse scores worden berekend voor trillingscomfort, breedte en buffer.
De totaalscore is samengesteld uit 60 % rijcomfort, 20% breedte en 20% buffer.

Van alle geëvalueerde wegen wordt dan een totaalscore berekend in functie van de lengte van de verschillende opgemeten fietspaden.
De totaalscore is dus het gewogen gemiddelde van alle fietspaden samen. Er is een onderscheid gemaakt tussen gemeentelijke en gewestelijke fietspaden.

Zie overzicht hieronder, met de score van de fietspaden aangeduid.

De tabel met alle metingen staat hier.
Boechout heeft 19 km gemeentelijke fietspaden die een gemiddelde score halen van 5,7.
Ten opzichte van de 30 gemeenten die in 2007 een comfortaudit uitgevoerd hebben, situeert Boechout zich met dit cijfer op plaats 8.
Als we echter enkel naar de trillingen kijken, dan zou Boechout met een gemiddelde score van 4,6 slechts op de 18de plaats komen.

Van de 19 km is er de laatste legislatuur 5 km vernieuwd. De vernieuwde fietspaden halen een score van 8,0. Dit komt voor een groot deel door het gebruikte materiaal: veel beton en asfalt die beter scoren dan klinkers. Op gebied van trillingscomfort halen de nieuwe fietspaden in beton een score van 8,2, een nieuw fietspad in asfalt een score van 10 (!), terwijl nieuwe fietspaden in betonklinkers wisselende scores halen tussen 5,4 en 7,5, en zelfs lager indien er kruispunten of spoorwegovergangen moeten gepasseerd worden. Voor de breedte van het fietspad en de buffer zien we ook een duidelijke verbetering, al zijn de cijfers voor de oude fietspaden hier minder dramatisch.

Enkele foto's van nieuwe fietspaden met hun totale score (trillingscomfort, breedte fietspad en breedte buffer):
Bessemweg in asfalt (9,8)
Vremdesesteenweg in beton (8,9)
Welvaartstraat Zuid in betonklinkers (8,4)
en Welvaartstraat Noord in beton (9,1)

Hierbij is het ook nog belangrijk om op te merken, dat op het moment van de metingen (april 2012) er nog aan verschillende fietspaden gewerkt werd, of binnenkort aan gewerkt zal worden: de Borsbeeksesteenweg tussen Provinciesteenweg en Binnensteenweg, een stuk van de Provinciesteenweg, de verlenging van het fietspad langs de spoorweg (+/- langs de Molenlei), Boechoutveldweg en de Gillegomstraat.

Minder fraai is het gesteld met een aantal oude fietspaden. De Borsbeeksesteenweg haalt voor trillingscomfort zelfs een 0 (nul!). Dit is zeker een prioriteit voor de toekomst, des te meer daar de nieuwe eindhalte van de tram er zich bevindt. De Alexander Franckstraat is weliswaar gedeeltelijk vernieuwd, maar zou in de toekomst best volledig in overeenstemming gebracht worden met de normen uit het fietsvademecum, gezien dit een drukke weg is voor zowel autoverkeer als fietsverkeer.

Enkele foto's van oude fietspaden met hun totale score:
Borsbeeksesteenweg (2,7)
Oud stuk A. Franckstraat (5,3)
Vernieuwd stuk A. Frankstraat (5,4)
(meegeteld als nieuw fietspad)

We mogen ook niet vergeten dat er een aantal missing links zijn, belangrijke routes waar nu helemaal geen fietspad ligt. We denken hierbij dan onmiddellijk aan het kruispunt Alexander Franckstraat met het Sint-Bavoplein; de Broechemsesteenweg en Wommelgemsesteenweg.
En ook gewone wegen die veel gebruikt worden door fietsers zijn verre van comfortabel. We denken dan in de eerste plaats aan de Heuvelstraat die we ook opgemeten hebben, en die niet onverwacht een trillingsscore van 0 (nul!) haalt.

De Provinciesteenweg is een gewestweg en is apart gequoteerd. Het is moeilijk om hier een éénduidige quotering aan te geven, omdat het bestaat uit nieuwe en oude stukken, waaronder stukken met een ruime buffer en stukken met een smalle buffer. Onze belangrijkste bezorgdheid hier is de veiligheid. Dit komt gedeeltelijk uit de cijfers naar boven: daar waar de buffer klein is, halen we een slechte score. Op sommige plaatsen is dit echter weggefilterd doordat we over een groter traject hebben gemeten en locale stukken zijn weg-gemiddeld. En op sommige plaatsen met een brede buffer, kun je je trouwens wel afvragen of die zo veilig is wanneer die buffer gevormd wordt door een perfect egaal geasfalteerde parkeerstrook langsheen de rijweg.

Enkele foto's van Provinciesteenweg met hun totale score:
Veel te smalle buffer (3,9)
Brede buffer, maar veilig? (7,4)
Overgang oud naar nieuw (10,0)

Ondanks de slechte kwaliteit van een aantal oude fietspaden; is onze conclusie voor de hand liggend:
Een dikke proficiat voor de kwaliteit en kwantiteit van de nieuwe fietspaden. Volhouden zo!