Fietsrapport Mortsel - 2012
Fietsbeleid
Inhoud

Een gemeente doet er goed aan om in te zetten op meer fietsers. Zo wordt de fiets de basis van een goed lokaal mobiliteitsbeleid.
Je vindt er alles over in het Fietsersbond Memorandum Gemeenteraadsverkiezingen 2012.

Hoe zat het in de huidige legislatuur?
Wat zeiden het bestuursakkoord 2007-2012 en andere beleidsdocumenten over fietsbeleid, en wat is daarvan ook echt waargemaakt anno 2012?
Wordt er werk gemaakt van het gemeentelijk mobiliteitsplan?
Hoe communiceert de gemeente over zijn fietsbeleid?

We hebben gebruik gemaakt van het Beleidsplan - Mobiliteitsplan Mortsel, goedgekeurd door de gemeenteraad op 24/6/2003 en de Verkenningsnota - Verbreding en verdieping van het mobiliteitsplan Mortsel van 16/9/2010.

Het leek ons logisch de twee laatste legislaturen samen te bekijken, omdat over de ganse periode de coalitie weinig is geŰvolueerd en er kan gesproken worden van een sterke continu´teit. De maatregelen en projecten uit de periode 2006-2012 zijn m.a.w. moeilijk te begrijpen zonder ook naar de voorgaande legislatuur te kijken.

Alle gegevens werden verzameld in de samenvattende tabel.

 

Locatie - Project

 

 

Mobiliteitsplan 2003 - Verdieping 2010 & 2011

 

(AL / NIET) GEREALISEERD

OF IN UITVOERING

Militaire Baan - R11

 

 

Aanleggen fietsvoorzieningen aan beide kanten

Gedeeltelijk gerealiseerd tussen Antwerpsestraat en Eggestraat

Militaire Baan - R11

 

Aanleggen fietspad op oude spoorwegberm, met aansluiting op functionele fietsroutes en verbindingsbruggen op de kruispunten

Slechts zeer gedeeltelijk gerealiseerd, in uitvoering (200 m) maar voorlopig zonder aansluiting. Van bruggen is geen sprake.

 

 

 

Stationsomgeving Mortsel-Oude-God

 

Fietsroutes worden verbonden en er komt naast de centrumparking en P&R een fietsenstalling en B&R

In uitvoering, zal voor de gemeenteraadsverkiezingen afgewerkt zijn

Stationsomgeving Mortsel-Oude-God

 

Oprichting fietspunt

Gerealiseerd, bedient tevens de 2 andere actieve Mortselse stations en die van Hove en Boechout

Parkgebied Fort 4

 

 

Aanleg fietspaden die kunnen aansluiten op bestaande (of nieuwe) fietsroutes

Niet gerealiseerd

Waesdonckstraat

 

 

Aanleg tunneltje onder spoorlijn 27a.

Niet gerealiseerd

Steenakker

 

 

Aanleg tunneltje onder spoorlijn naar Koeisteerthofdreef

Niet gerealiseerd

N1 Antwerpsesteenweg

 

 

Uitbouwen bovenlokale functionele route

Gerealiseerd

N10 Statielei - Liersesteenweg

 

 

Uitbouwen bovenlokale functionele route

In uitvoering, zal voor de gemeenteraadsverkiezingen afgewerkt zijn

Deurnestraat

 

Uitbouwen bovenlokale functionele route

Niet gerealiseerd

Groenstraat

 

 

Uitbouwen bovenlokale functionele route

Niet gerealiseerd

Mechelsesteenweg

 

Uitbouwen bovenlokale functionele route, heraanleg fietsvoorzieningen

 

Slechts zeer gedeeltelijk gerealiseerd aan de kant van Mortsel

 

Preventie fietsdiefstal

 

 

Gerealiseerd door fietsgravure en onrechtstreeks door fietspunt

 

Inpassing van de HEM-trage wegen in verschillende fietsnetwerken

 

Hiermee is het stadsbestuur niet bezig

 

Het stadsbestuur voorziet in mobiele fietsstallingen voor gebruik bij evenementen

Niet gerealiseerd, momenteel worden de oude fietsstallingen van station Mortsel-Oude-God gebruikt

 

Voorstellen en plannen

Reeds in 2003 werd gesteld dat er, gehoor gevend aan de trend om stelselmatig te voldoen aan de voortdurend stijgende vraag naar parkeerruimte, er geen plaats overblijft voor voetgangers of fietsers. Het aanleggen van fietsvoorzieningen gebeurde voordien al te sporadisch om een globale impact te kunnen hebben op de mobiliteit en was zeker niet planmatig. Daarom werd voorgesteld een meer duurzaam scenario te formuleren. Hierin zou de creatie van een functioneel fietsroutenetwerk - in tegenstelling tot losse, ge´soleerde initiatieven - primair zijn, dat dat best zou aansluiten op een recreatief fietsnetwerk.

Dit beleidsplan wilde

  • multimodaal zijn, dus rekening houden met alle vervoerswijzen,
  • globaal, m.a.w. op schaal van Mortsel ingepast in de provincie en het Vlaams gewest en
  • complementair, met een swat voor elke vervoerswijze om te zien waar de ene de andere kan aanvullen.

Barrieres zoals spoorwegen of grote verkeerswegen worden overwonnen door het creŰren van vele doorsteken voor voetgangers en fietsers. Daarnaast dient het provinciaal fietsnetwerk te worden uitgebouwd.

In dit verband werd veel belang gehecht aan de militaire baan, die "militaire laan" moeten worden door het aanleggen van groen, fietsvoorzieningen en het koppelen met de oude spoorwegbedding. Langsheen de spoorwegbermen moeten daarom fietsvoorzieningen verder worden uitgebouwd. Op de hogergelegen oude spoorwegbedding zou een recreatief fietspad aangelegd worden, met ter hoogte van kruisingen met radiale wegen fietsbruggen voor de verbindingen. De fietsbrug ter hoogte van de kruising met de Antwerpsestraat zou meteen dienst te doen als centrumpoort voor het centrumgebied van Mortsel. Naast de recreatieve fietsweg op de spoorwegbedding moesten ook langs de Militaire Baan zelf fietspaden aangelegd worden.

Bij de herinrichting van de Mechelsesteenweg moest voldoende aandacht gaan naar fietsvoorzieningen, en in de Stationsomgeving Mortsel-Oude-God worden fietsroutes verbonden en komt er naast de centrumparking en P&R een fietsenstalling en B&R. Ook in parkgebied Fort 4 moesten wandel- en fietspaden komen, die dan konden aansluiten op bestaande (of nieuwe) fietsroutes. Daarnaast werden voor de gronden van Hoeve Liekens doorsteken onder de spoorweg voorzien (tunneltje Waesdonckstraat onder spoorlijn 27a), evenals onder de spoorweg van Steenakker naar Koeisteerthofdreef. Er was bij de heraanleg van de Liersesteenweg ook sprake van een fietstunnel ter hoogte van de Koude Beek.

De aanleg van fietspaden of parkeerplaatsen mag niet ten koste van de voetgangersruimte gaan. Er wordt naar gestreefd afgescheiden fietspaden aan te leggen overal waar sneller dan 50 km/u kan gereden worden, anders zou voor gemengd verkeer worden geopteerd. De fiets krijgt hoe dan ook bijzondere aandacht omdat de meeste verplaatsingen over minder dan 5 km lopen.

De opbouw van het fietsroutenetwerk moest er als volgt uitzien:

1. Non-stop hoofdroutes: functioneel, snelle verplaatsingen:

  • Spoorroute Berchem-Lier (lijn 15): Verder uitbouwen van comfortabele en veilige fietsvoorzieningen langsheen deze spoorlijn.
  • Spoorroute Berchem-Lint (lijn 25)

2. Bovenlocale functionele routes:

  • N1 Antwerpsesteenweg - Mechelsesteenweg;
  • N10 Statielei - Liersesteenweg;
  • R11 Militaire Baan;
  • Deurnestraat;
  • Groenstraat

3. Bovenlokale alternatieve functionele routes:

  • Scholenroute (cf. Mobiliteitsplan Edegem). De route Kontichstraat - Strijdersstraat - Oude Godstraat - Molenlei vormt tussen Kontich, Edegem en Mortsel een belangrijke scholenroute. Om die reden wordt deze route afgebakend als bovenlokale alternatieve functionele route.
  • Fortenroute (cf. Mobiliteitsplan Edegem). Via de Collegewijk (Edegem) en de wijk Molenveld (Edegem) wordt een verbinding gerealiseerd tussen de UA en Mortsel. Deze route wordt verknoopt met de bovenlokale alternatieve functionele route langs de Molenlei (scholenroute). De route loopt via het Fort V en sluit aan op de bestaande fietstunnel onder de E19 in de wijk Molenveld.

De trage wegen dienen in het fiets- en voetgangersnetwerk te worden ingepast.

De stad zou ook voorzien in mobiele fietsstallingen bij evenementen. Fietsen naar de wekelijkse markt en evenementen dient te worden gestimuleerd. Ze voorziet ook controles op de fietsuitrusting, gecombineerd met informatie, en diefstalpreventie mits, fietsgravering, stallingen en mobiele kluizen. Voor het eigen personeel voorziet de stad in milieuvriendelijke gemeentelijke voertuigen, stimuleert ze het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer bij woon-werkverkeer.


Evaluatie

Het moet duidelijk zijn dat de fiets voor het Mortselse stadsbestuur wel degelijk een belangrijke plaats heeft ingenomen in de concepten en plannen omtrent mobiliteit. Het is een belangrijk middel om verdere verkeerscongestie door de auto te vermijden en de leefbaarheid te verbeteren. Veel van de standpunten en visies die worden naar voren geschoven kunnen we dan ook alleen onderschrijven of zelfs toejuichen, er is duidelijk sprake van een ruimere visie en dito planning. Plannen en ambitie genoeg dus, maar zoals altijd waren er ook wetten en praktische bezwaren.

Het leeuwendeel van de inspanningen is naar de heraanleg van de Antwerpsestraat en de Liersesteenweg met de verlenging van de trambaan tot in Boechout gegaan. Dat is ook begrijpelijk, aangezien de nood daar het hoogst was en de plannen van de BAM het verste uitgewerkt. Er is verregaand rekening gehouden met de noden van de fietsers, die in beide trajecten een afscheiden fietspad hebben gekregen dat voor het merendeel in beide richtingen mag gebruikt worden. Hoewel we vragen kunnen stellen bij het gebruik van klinkers voor de aanleg ervan, werden er toch ook reeds heel wat fietsenstallingen langs voorzien. De Antwerpsestraat is volledig afgewerkt, en we mogen wel stellen dat het een enorme verbetering is in vergelijking met de situatie voordien. Dat geldt ook voor de Liersesteenweg, waar er naast de sterk verbeterde fietspaden nu ook een volledig functioneel fietspunt is gekomen aan het station Mortsel-Oude-God, dat tevens de twee andere Mortselse stations en dat van Hove bedient. De ondergrondse parking kan aan het grooste deel van de autoparkeerbehoefte tegemoet komen, hetgeen in de toekomst alleen maar een voordeel kan opleveren voor voetgangers en fietsers.

Beide projecten zijn aanzienlijk te noemen, misschien zijn de andere daardoor veel minder of zelfs nauwelijks gevorderd. De Militaire Baan is slechts zeer ten dele "laan" geworden, want hoewel het stuk tussen de Antwerpse Straat en de Eggestraat een nieuw fietspad in beide richtingen heeft gekregen en er op de spoorwegbedding ondertussen 200m verhard pad is aangelegd, is er op de overige stukken nog niets gerealiseerd. We dienen hierbij wel rekening te houden met de plannen voor de heraanleg van de R11 die nu op tafel liggen en nogal wat onzekerheid scheppen.

De herinrichting van de Mechelsesteenweg moet eigelijk nog beginnen, er is alleen een deelfietspad aangelegd aan de kant van het dorp. Van de plannen voor de Groenstraat zijn alleen 3 strepen en een klinkerfietspad van 60 cm gerealiseerd (met aan de ene kant een van onze moeilijkste fietsknelpunten), voor de Deurnestraat zijn er alleen plannen. Van de fietspaden in parkgebied Fort 4 is tot nader order niets gerealiseerd, en er zijn helaas ook geen van de vermelde doorsteken gekomen.

We beschikken ondertussen voor HEM over de trage-wegenkeerten, maar met de inpassing hiervan in de verschillende fietsnetwerken is het stadsbetuur niet bewust bezig. Van mobiele fietsstallingen is voorlopig ook geen sprake (men gebruikt daarvoor nu de oude die aan station Oude-God stonden), maar voor fietsgravering is wel gezorgd en via het fietspunt ook onrechtstreeks voor diefstalpreventie. De stad heeft 2 elektrische fietsen en 2 gewone aangeschaft voor zijn personeel, die blijkbaar intensief gebruikt worden, en ook de politie gebruikt de fiets.